شب چهارشنبه سوری رفیقم زنگ زده میگه:«کجایید؟ خونهاید؟ جایی نرید میخواهیم بیاییم قاشقزنی خونهتون».
زمانی بود که آدمها وقتی دلشون برای یکی دیگه تنگ میشد، مینشستند مدادهاشون رو تیز میکردند یا خودنویسشون رو پر از جوهر میکردند یا یه خودکار برمیداشتند و نُکش رو اون قدر رو یه کاغذ باطله میکشیدند تا جوهر تازه ازش رَوون میشد رو کاغذ. روی یه کاغذ چرکنویس حرف دلشون رو مینوشتند. چندبار اون رو میخوندند. هی رو کلمهها خط میکشیدند. کلمههای تازه رو به جای قبلیها مینوشتند. باز میخوندنش. هی خط میزدند. هی مینوشتند. هی میخوندنش. بعد وقتی از نوشتهشون راضی میشدند یه کاغذ تمیز برمیداشتند، از اون کاغذهای خطدار آبی که خطّ اولشون قرمز بود. یا از اونهایی که بالای خطها دوتا خط آبی داشتند. بعد با حوصله نوشته روی چرکنویس رو با خطّ خوش پاکنویس میکردند روی کاغذ تمیز. یه پاکت نامه برمیداشتند. نشانی رفیقشون رو مینوشتند پشت پاکت و نشانی خودشون رو مینوشتند روی پاکت. نامه رو با دقّت تا میکردند و میگذاشتند تو پاکت. چسب در پاکت رو با زبونشون خیس میکردند و در پاکت رو میبستند. به پشتش تمبر میچسبوندند و میانداختند تو صندوقهای زرد سر کوچه و یا خیابانشون. بعد مینشستند و روز شماری میکردند تا صدای موتور پستچی رو بشنوند که جواب نامه رو براشون اورده.
نمیخوام سانتیمانتال بازی در بیارم. با وجود ایمیل و انواع و اقسام مسنجرها و موبایل و ارتباط لحظهای بین دوستها و رفقا دیگه برای نوشتن نامه و پستکردنش و مطمئنبودن از رسیدنش به دست مخاطب نه فرصتی هست و نه حوصلهای. ولی نامه یه موضوع کاملن شخصی بود. مثل یه جور امضا و علامت و مارک. دیدن دستخط و شنیدن بوی کاغذ و لمسِ اون و لذّت بردن از دونستن اینکه یه نفر که براش اهمیّت داری وقت گذاشته و نشسته اون رو برات نوشته یه حسّ معرکهست که در حال حاضر نمیشه با ایمیل و مسنجر و موبایل تجربه کرد.*
یکی از لذّتبخشترین چیزهای کوچک تو زندگیات میتونه این باشه که وقتی از سرکار برمیگردی خونه پاکتِ نامهای رو میبینی که از زیر در گذشته و افتاده تو حیاط و منتظرِت مونده تا خونده بشه.
*خدا رو چه دیدید؟ با این سرعت که فنّاوری داره میره جلو، شاید تا دو سه سال دیگه حسّ خوندن ایمیل هم به حسّ خوندن نامه کاغذی نزدیک شد.
منبع عکس اینجا.
شبها تبِ سرخ آسمان نوید برف صبحگاهی داشت.
صبح زود وقتی بابا در راهرو را میبست و وارد حیاط میشد تا به سرِکار برود از صدای شنیدن قِرچ قِرچ کفِ کفشهایش میفهمیدیم که برف باریدهاست. کمی بعد دواندوان، شال و کلاه و دستکش پوشیده یا نپوشیده در حالیکه کیفمان را به دنبالمان میکشیدم به عشق برف و برفبازی میزدیم به کوچه و سعی میکردیم صدای مادرمان را نشنویم که از راهرو صدایمان میکرد و میگفت:« رادیو گفت مدرسهها تعطیله. نروید مدرسه ذلیلنشدهها! سرما میخورید».
هنگام کفش و پوتین خریدن رنگ و محکم بودن و بادوامبودنش برایمان مهم نبود، مهم نقشِ کفِ کفش بود که روزهای برفی مشخص میکرد که چه کسی برای اولین بار پا بر برف بِکر و تازه باریده حیاط مدرسه گذاشتهاست. تمام دنیا مالِ من بود وقتی که فروشنده پوتین کوچکی داد به دست بابا و بابا هم با تخصّص یک کفّاش واقعی هم دوامش را بررسی کرد و هم سایزش را که یک شماره بزرگتر بود و من حین چرخیدن پوتین در دستهای بابا نقش اژدهای کارتوی برجستهای را بر پاشنهاش دیدم و ذوقزده در ذهنم برف تازه حیاط مدرسه را میدیدم که زیر پایم له میشود و نفسِ داغ اژدها آباش میکند.
با برادر کوچکم در حالیکه از همه جایممان آب میچکید روی یک پارچه تمیز میایستادیم و مادر در حالیکه سعی میکرد تمام نفرینهایش با فعلهای “نشوید” و “نشده” همراه باشد کفشها، جورابهای پشمی، کلاهها، شالگردن ها و کتوکلاه های خیس را از سر و گردن و تن و دستهای سرخ شدهمان میکَند تا بگذاردشان کنار بخاری بلکه تا فردا صبح خشک شوند. ما هم همچنان آبِدماغمان را بالا میکشیدیم و در حالیکه یک چشم به بخار گرم و خوشمزه لبوی داغ که از روی قابلمه روی بخاری نفتی تبریزی بلند میشد داشتیم یک چشمممان هم به پنجره بود تا ببینیم آیا بازهم برف میبارد یا نه. به عشقِ برفبازیِ بعداز ظهر دستکشها و کلاه خیس را روی لولهبخاری میگذاشتیم تا زودتر خشک شوند و همیشه هم یادمان میرفت تا به موقع از آنجا برداریمشان و همیشه ردّ زرد و نارنجی داغِ بخاری بر دستکش و کلاه و شال گردنمان میماند.
شوهرخاله پیرم که که گلوله تودهایها پایش را علیل کردهبود کنار بخاری نفتی تبریزی لُختی که حفاظِ بیرونی نداشت مینشست. با چاقوی اصیل زنجانی پرتقال پوست میکَند، قاچ میکرد و به ما میداد و پوست خیس پرتقال را روی بخاری نفتی می گذاشت. پوستها جِلز وِلز کنان به آرامی میسوختند و رایحه خوب پرتقال اتاق را پر میکرد. بعد نانهای نرم و تازه را با کف دست به بغل بخاری میچسباند و برشته میکرد و با پنیر تبریزی تازه لقمه میکرد و میداد به دست ما. و ما لقمه نان برشته با پنیری که بوی پرتقال میداد میخوردیم و فکر میکردیم که حتّی در بهشت هم چنین لقمههای لذیذی پیدا نخواهندشد.
عنوان مطلب شعری است از نیما که ترانهاش را فرهاد خوانده. و چقدر خوب خوانده.
در همین رابطه:
عکس از اینجا
پاییز ۸۷ به مشهد رفتیم. ظهر از زنجان راه افتادیم و شب را در شهمیرزاد، سمنان، ماندیم. صبح زود وقتی بیدار شدم و به حیاط رفتم هوای بسیار پاک و تمیز شهمیرزاد غافلگیرم کرد و مرا را با خود برد. هوای پاک و تمیز و سَبک کوههای گاوازنگ را به یادم آورد و دل تنگم کرد. گاوازنگی که زمانی تمیز بود و دور از شهر بود. شهری که هنوز کوچک، خلوت و تمیز بود. هنوز ماندهبود تا کارخانه فرآوری سربوروی را در جادّه تهران و در مسیر بادهای موسمی بسازند. هنوز مزاج زنجانیها با طعم سنگین، تلخ و سرطانی سرب آشنا نشدهبود. هوای پاکی که وقتی نوجوان بودم و صبح روزهای تعطیل با پدرم پیاده به گاوازنگ میرفتیم مرا سبک و تمیز میکرد. تمام آن راه طولانی از خانه تا کوه را فقط با تمنّای رسیدن به قلّه کوه و نفس عمیق و فرو بردن آن هوای سرد و پاکیزه در ریههایم طی میکردم. هوای خنک گلویم را میسوزاند، میخاراند و سبکم میکرد و عطشم را فرومینشاند. هوایی که چند ماه بعد به عشق آن این خواب را دیدم:
«در زمان سفر کردهبودم. برگشتهبودم به زنجان قدیم. نمیدانستم در چه زمانی هستم. درون کوچهای بودم که با برف پوشیده شدهبود. سروصدایی نبود. منظورم صدای ماشین و بلندگوی مساجد و همهمه جمعیّت و صداهایی از این قبیل است. فقط باد بود که میوزید و موهایم را آشفته میکرد. هوای صاف و بسیار سَبکی رو پوستم میخزید و نوازشم میکرد. همان طور وسط کوچه ایستادهبودم و نفسهای عمیق میکشیدم و به شدّت لذّت میبردم. بوی دودِ زغال و کنده نیمهسوخته و برف تازه میآمد. پیغامی روی صفحه موبایلم بود که نشان میداد موبایل بخت برگشته دربهدر به دنبال سیگنال آنتنی میگردد که هنوز اختراع نشدهاست. کمی بعد یک طرف کوچه، پشت دیوارها، ماشینی عظیمی را دیدم که بازوهای درازی داشت که از سر هرکدام دیواری آجری آویزان بود. ماشین به دور محور سترگ خود میچرخید و بازوها به ترتیب پایین میآمدند و دیوارها را کنارهم میچیدند. به نظر میرسید که یک ماشین خانهسازی باشد. اگر صبر میکردم به من میرسید و درون دیوارها گرفتار میشدم. برخلاف میل درونیام به سمت انتهای کوچه دویدم و در انتهای کوچه بیدارشدم.».
جزو معدود خوابهایی بود که به شدّت واقعی مینمود و آن حسّ پاک و سَبک جادویی را برایم شبیهسازی کرد. تا زمانی که دستگاهی برای یادآوری لحظههای سرخوشی و لذیذ اختراع نشدهاست باید به همین خوابها اکتفا کنیم.
عکس از اینجا به امانت گرفته شدهاست.
“شب فرا می رسد. ولی هوا هنوز کمی گرم است. یکی از آن لحظات شورانگیزی است که زمین با آدمیان چنان در توافق است که به نظر می رسد غیرممکن است همه خوشبخت نباشند…”
وانهاده- سیمون دوبوار
عکس:حاشیه دریاچه سدّ تهم- زنجان- غروب جمعه 25 دیماه 1389
حفرههای شکم [سانتیاگو ناصر] پر از لختههای غلیظ خون بود و در میان مخلوط متشکل از محتویات معده یک مدال طلائی «باکره کارمل» دیدهمیشد که سانتیاگو ناصر آن را در چهارسالگی بلعیدهبود…
گزارش یک مرگ، نوشته: گابریلگارسیامارکز، ترجمه: لیلی گلستان
عادت دارم وقتی بیدار شدم شرح خوابهایی را که به یادم ماندهاست در جایی بنویسم. زمانی به این خوابها به عنوان اینکه هشداری هستند از آنچه ممکن است در آینده اتّفاق بیافتند و یا شاید در حال وقوع هستند نگاه میکردم. ولی حالا که آنها را میخوانم احساس میکنم بیشتر آنها بازتابی هستند از ترسها و شادیها و امیدهایی که داشته و دارم. زیاد به دنبال معنی آنها نیستم. بیشتر مبدأ و ریشه آنها برایم مهم هستند. گرچه بیشتر اوقات که سردرگم و گیج که از خواب میپرم و به آنها فکر میکنم میبینم که هیچ ریشه و معنی و مبدأی برای آنها نمیتوانم متصوّر باشم.
شماره یک: در اداره، در اطاقم نشستهبودم و از پنجره به بیرون نگاه میکردم. ناگهان تاریکی عظیمی را دیدم که کلّ شهر را احاطه کرده و مانند مار عظیمی در حال بلعیدن همهچیز است و به آرامی نزدیک میشود. مانند همه کابوسهایی که میبینم طبق معمول نگران ایلیا و طنّاز شدم که در خانه تنها بودند. به سرعت از جایم بلند شدم. موبایلم را برداشتم تا به خانه زنگ بزنم. آنتن نمیداد و شبکهها قطع بودند. چراق قوّهاش را روشن کردم و به طرف در دویدم. کات شد به بیرون از اداره. همهجا تاریک بود. تاریکی به من رسیده و گذشتهبود. احساس میکردم که تاریکی مثل ژلهِ عظیمی همهجا را پوشاندهاست. حتّی احساس کردم که کمی چسبندهاست و راه نفس را میبندد. به طرف خانه دویدم. تنها بودم و کسی در خیابان نبود. کات به جلوی فروشگاه رفاه. تاریکی غلیظ و غلیظتر شدهبود و مرا در خود گرفتار کردهبود. نمی توانستم بدوم، راه بروم و یا حتّی حرکت کنم. ایستاده بودم و با ترس به افق نگاه میکردم. صدای کسی که در نزدیکی من در تاریکی غلیظ و چسبنده گرفتار شدهبود و به نظر میرسید که در ان تاریکی با خود حرف میزند به گوش میرسید. "وقتی همهجا را فراگرفت، مکش آغاز میشود". کات به چشمه نور تاریک و چِرکی که در گوشهای از آسمان بازشده بود و در حال چرخیدن بود. به نظر نمیرسید که قسمت تحتانی یک سفینه و یا ربات غولآسایی باشد که قصد بلعیدن دنیا را دارد. در خواب همیشه میتوان با قطعیّت در مورد چیزی و یا کسی مطمئن بود. همین طور خیرهمانده بودم به چشمه غولآسا که چرخشش تندتر و تندتر میشد. کمی بعد مکش آغاز شد. چشمه مثل یک جاروبرقی شروع کرد به مکیدن تاریکی و همه چیزهایی که درونش بودند. آدمها، ماشینها، درختها، تابلوهای راهنمایی و رانندگی، سگها، گربهها و همهچیز پروازکنان به سمت چشمه میرفتند و درونش ناپدید میشدند. مکش قویتر و قویتر شد و کمی بعد خانهها، خیابانها، ساعتها، هوا، کوهها،شهرها، کشورها، زمین، ستارهها و همهچیز را به درون خود کشید و من آخرین چیزی بودم که به درون چشمهِ تاریک و چِرک فرورفتم.
منبع عکس اینجا
سالهاست که چاقوی بزرگی در پشتم فرو رفتهاست. تا دسته فرو رفته و تیغه تیز و بلندش از درونم گذشته و به دیواره سینهام ایستادهاست. میتوانم نوک تیزش را زیر پوست سینهام حس کنم که سعی میکند بیشتر بخراشد و بدرد و پاره کند. بعضی روزها که کمتر غذا میخورم و فعّالیّت بدنیام هم زیاد میشود و کمی وزن کم میکنم میتوانم نوک تیز و زنگزدهاش را ببینم که پوستم را سوراخ کرده و بیرون زدهاست و قطره خون کمرنگ و رقیقی از نوکش آویزان ماندهاست. چاقو در وسط پشتم فرو رفتهاست. نمیتوانم دستهایم را بچرخانم، تاب بدهم و ببرم پشتم تا شاید بتوانم لمسش کنم، نوازشش کنم و یا شاید اگر خواستم بیرون بکشماش. آن اوایل که چاقو تازه در پشتم نشستهبود به سختی میتوانستم شبها بخوابم. رانندگی کنم و یا در دفترکارم پشت میز بنشینم. تیغه چاقو درون سینهام جابهجا میشد و نفسم را میبرید. راهحلی که به ذهنم رسید، سادهبود. درون تشکم را به اندازه دسته چاقو سوراخ کردم تا چاقو در آن جای بگیرد و بتوانم به راحتی بخوابم. صندلی ماشین و صندلیام در دفترِ کارم نیز به همین سرنوشت دچار شدند تا بتوانم به راحتی رانندگی کنم و کارهایم را انجام دهم. به راحتی؟ به راحتی بخوابم؟ به راحتی رانندگی کنم؟ خندهدار است. با هر نفسی که میکشیدم، با هر لبخند، اندوه و اشکی تیغه چاقو درونم را بیشتر میخراشید، میسوزاند و میبُرید. دردْ در درونم میچرخید و میچرخید و میچرخد و میچرخد.
دیدن چهره هراسان مردم و شنیدن صدای جیغ آمیخته به ترّحم زنان برایم عادّی شدهاست. میدانم که هرجا بخواهم بروم همیشه هستند کسانی که بعد از شوکّهشدن و ابراز تعجّب از دیدن دسته چاقویی که این طور طبیعی و عادّی در پشتم نشستهاست، جلو میآیند و میخواهند به همراه من عکسی بیاندازند فیلمی بگیرند و آنها را در انجمنهای اینترنتی و فیسبوک دست به دست بچرخانند. ابراز محبّتْ و علاقه شدید از طرف دخترکان و زنانی که طالب عشقبازی با مردی هستند که چاقویی از میان سینهاش گذشتهاست و به نظر میرسد که این موقعیّت غریب لذّت دو چندانی به آنان خواهد داد برایم عادّی شدهاست. هیچ کشش و علاقهای نسبت به دیگران در من وجود ندارد. چاقو هرگونه ارتباطی را که میان من و مردم وجود داشت بریده است و من تنها ماندهام.
نمیتوانم زمانی را که در پشتم چاقویی فرو نرفتهبود به یاد بیاورم. چاقو رشته خاطراتم را گسسته و چیزی را قبل از آن و بدون آن به یاد نمیآورم. نمیتوانم امکان زندگی کردن بدون این چاقو را تصوّر کنم. برایم وجود آسایش و آرامشْ بدون درد برّندهای که درون سینهام میطپد محال است. هیچ علاقهای به خارج کردن چاقو ندارم. میتوانم وارد اورژانس نزدیکترین بیمارستان شوم و از اوّلین اَنترنی که میبینم خواهش کنم تا این کار را بدون درد و رنج برایم انجام دهد. مطمئنّم بلافاصله بعد از خارجشدن از بیمارستان چاقوی دیگری در پشتم خواهدنشست. هوا پر است از چاقوهای ناشناسی که بیهدف میچرخند و به دنبال بدنهای گرم و نرمی هستند که پذیرایشان باشد. لااقل این چاقو مهربانتر است. سالهاست که با هم هستیم و به همدیگر عادت کردهایم. او آن پشت مواظب است چاقوی دیگری در پشتم فرو نرود و من غلاف خوبی برای او بودهام و خواهمبود.
